Wat is een taalontwikkelingsstoornis (TOS) en hoe herken je het?

Praat je kind weinig, maakt het korte zinnen of lijkt het soms niet goed te begrijpen wat je zegt? Dan kun je je afvragen of er sprake is van een taalachterstand of misschien een taalontwikkelingsstoornis (TOS). TOS is niet altijd gemakkelijk te herkennen. De signalen verschillen per kind en kunnen soms ook zichtbaar worden in het gedrag. Daarom is het belangrijk om naar de totale taalontwikkeling van je kind te kijken.

Hier lees je:

wat een taalontwikkelingsstoornis (TOS) is
welke signalen kunnen wijzen op TOS
wat het verschil is tussen TOS en een taalachterstand
hoe onderzoek en logopedie kunnen helpen

Wat is een taalontwikkelingsstoornis (TOS)?

Een taalontwikkelingsstoornis is een ontwikkelingsstoornis waarbij het leren en verwerken van taal moeilijker verloopt. Een kind met TOS kan bijvoorbeeld moeite hebben met het begrijpen van taal, het vinden van woorden of het maken van goede zinnen. TOS kan zich bij ieder kind anders uiten. Een kind kan moeite hebben met:

woorden leren en onthouden
woorden op het juiste moment vinden
zinnen maken
grammatica gebruiken
begrijpen wat anderen zeggen
een verhaal vertellen
duidelijk maken wat het bedoelt

TOS zegt niets over hoe slim een kind is. Een kind kan precies weten wat het wil vertellen, maar moeite hebben om daar de juiste woorden en zinnen voor te vinden. Blijf je twijfelen over de ontwikkeling van je kind? Op onze pagina wanneer heeft een kind logopedie nodig leggen we uit wanneer het verstandig kan zijn om advies te vragen.

Hoe herken je TOS bij een kind?

TOS is niet aan één kenmerk te herkennen. Het gaat vaak om een combinatie van signalen die langere tijd zichtbaar blijven. Je kunt bijvoorbeeld merken dat je kind:

weinig praat
een kleine woordenschat heeft
vaak niet op woorden kan komen
korte of onvolledige zinnen maakt
moeite heeft om opdrachten te begrijpen
minder goed verstaanbaar is
regelmatig lijkt af te haken in gesprekken

Soms vallen niet de taalproblemen, maar juist het gedrag op. Een kind kan bijvoorbeeld boos of gefrustreerd raken wanneer het niet duidelijk kan maken wat het bedoelt. Andere kinderen worden juist stil of trekken zich terug.

Heeft ieder kind dat laat praat TOS?

Nee. Kinderen ontwikkelen zich in verschillende tempo’s. Een kind dat later begint met praten, heeft dus niet automatisch TOS. Sommige kinderen zijn late praters en halen hun achterstand later weer in. Bij TOS zijn de taalproblemen hardnekkiger en hebben kinderen structureel meer moeite met het leren en gebruiken van taal. Praat je kind weinig? Lees dan ook ons artikel: Mijn kind praat weinig: wanneer logopedie kan helpen. Wil je weten wat je ongeveer per leeftijd kunt verwachten? In Wanneer gaat een kind praten? De spraakontwikkeling per leeftijd leggen we de belangrijkste ontwikkelingsstappen uit.

Wat is het verschil tussen TOS en een taalachterstand?

Een taalachterstand en TOS zijn niet hetzelfde. Bij een taalachterstand loopt de taalontwikkeling achter, bijvoorbeeld doordat een kind gedurende een periode minder taalaanbod heeft gehad. Zo’n achterstand kan onder de juiste omstandigheden worden ingehaald. Bij TOS is er sprake van een ontwikkelingsstoornis. De problemen met het leren en verwerken van taal zijn blijvend, al kan een kind met de juiste begeleiding grote stappen maken. Daarom is het belangrijk om bij aanhoudende taalproblemen goed te onderzoeken wat er precies aan de hand is.

Wanneer is het verstandig om hulp te vragen?

Het kan verstandig zijn om ons als logopedist mee te laten kijken wanneer:

je kind duidelijk minder praat dan leeftijdsgenoten
de woordenschat maar langzaam groeit
je kind moeite heeft om zinnen te maken
je kind vaak niet lijkt te begrijpen wat je zegt
je kind moeite heeft om iets te vertellen
taalproblemen langere tijd blijven bestaan
je kind gefrustreerd raakt doordat communiceren lastig is
jij je zorgen maakt over de taalontwikkeling

Eén signaal betekent niet meteen dat je kind TOS heeft. Het is vooral belangrijk om te kijken naar de combinatie van signalen en hoe de ontwikkeling verloopt. Tijdens een logopedisch onderzoek kijken we niet alleen naar de R. We luisteren naar de totale uitspraak en onderzoeken hoe je kind verschillende klanken maakt.

Hoe wordt TOS onderzocht?

Bij een vermoeden van taalproblemen kijken we eerst uitgebreid naar de spraak- en taalontwikkeling van je kind. Als uitgebreider onderzoek nodig is, kunnen meerdere deskundigen betrokken worden. Bij onderzoek naar TOS kan bijvoorbeeld worden gekeken naar:

taalbegrip
woordenschat
zinsbouw
uitspraak
gehoor
algemene ontwikkeling
sociaal-emotionele ontwikkeling

Voor uitgebreide diagnostiek kan een kind worden verwezen naar een audiologisch centrum. Daar werken verschillende deskundigen samen om te onderzoeken wat er precies speelt.

Hoe kan logopedie helpen bij TOS?

Bij taalproblemen kijken we als logopedist naar wat je kind al kan en waar het moeite mee heeft. De begeleiding sluit aan bij de leeftijd, ontwikkeling en specifieke behoeften van je kind. We kunnen bijvoorbeeld werken aan:

het vergroten van de woordenschat
het maken van langere en betere zinnen
het begrijpen van taal
het vinden en gebruiken van woorden
het vertellen van een verhaal
het duidelijker communiceren met anderen

Ook ouders spelen hierin een belangrijke rol. We geven praktische adviezen waarmee je taal in alledaagse situaties kunt stimuleren.

Juist tijdens spelen, eten, aankleden, voorlezen en samen op pad gaan ontstaan veel natuurlijke momenten om taal te oefenen.

Wat kun je als ouder thuis doen?

Een kind met taalproblemen heeft baat bij duidelijke taal en voldoende tijd om te reageren. Je kunt bijvoorbeeld:

rustig en duidelijk praten
korte en begrijpelijke zinnen gebruiken
benoemen wat jullie samen doen
regelmatig samen lezen
aansluiten bij waar je kind belangstelling voor heeft
je kind voldoende tijd geven om te antwoorden
aanvullen wat je kind zegt zonder voortdurend te corrigeren

Probeer vooral plezier te houden in het communiceren. Taal leren gebeurt de hele dag door.

Twijfel je over de taalontwikkeling van je kind?

Herken je meerdere signalen en vraag je je af of de taalontwikkeling van je kind goed verloopt? Dan is het verstandig om daar niet te lang mee rond te blijven lopen. Tijdens een logopedisch onderzoek kijken we naar de taal- en spraakontwikkeling van je kind. We bespreken wat we zien en adviseren welke vervolgstap passend is. Soms geeft zo’n onderzoek vooral geruststelling. Soms is logopedische begeleiding zinvol en soms adviseren we aanvullend onderzoek.In ons uitgebreide artikel wanneer heeft een kind logopedie nodig lees je welke signalen kunnen wijzen op spraak-, taal- en mondproblemen bij kinderen.

👉 Neem gerust contact op of maak een afspraak voor advies.
Samen kijken we wat jouw kind nodig heeft om zich zo goed mogelijk te kunnen uiten en ontwikkelen.

Veelgestelde vragen

Lees hieronder de veelgestelde vragen over een taalontwikkelingsstoornis bij kinderen.

Wat zijn de eerste signalen van TOS?

Signalen kunnen onder andere zijn dat een kind weinig praat, weinig woorden gebruikt, korte zinnen maakt, moeite heeft met woorden vinden of taal minder goed begrijpt. Niet ieder kind met deze kenmerken heeft TOS. Onderzoek kan helpen om daar meer duidelijkheid over te krijgen.

Kan een kind over TOS heen groeien?

TOS is een ontwikkelingsstoornis en is blijvend. De manier waarop een kind er last van heeft, kan wel veranderen. Met passende begeleiding kunnen kinderen hun taal en communicatie verder ontwikkelen.

Kan een logopedist TOS vaststellen?

Een logopedist kan taalproblemen signaleren en uitgebreid onderzoek doen naar de taalontwikkeling. Voor het vaststellen van TOS kan aanvullend multidisciplinair onderzoek nodig zijn, bijvoorbeeld bij een audiologisch centrum.

Bronnen

Deze blog is inhoudelijk gecontroleerd door de logopedisten van Logopedie Deurne. Onze logopedisten behandelen dagelijks kinderen met spraak-, taal-, stem-, mondmotorische en slikproblemen. De informatie op deze pagina is gebaseerd op actuele vakrichtlijnen en wetenschappelijke bronnen.

Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie (NVLF)
Kentalis, Hoe herken ik TOS?
Kentalis, Taalontwikkelingstoornis (TOS)
Kentalis, Onderzoek naar TOS)
Kind en taal, minimum spreeknormen